آن چرا كرده و آن چرا گفت ! و چون مؤمنى صادق مىشنيد و باز مىگفت ، مىآمدند و سوگند مىخوردند و عذر مىگفتند تا حق تعالى اين آيه فرستاد « لا تَعْتَذِرُوا قَدْ كَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمانِكُمْ » « 1 » عذر مياوريد كه شما بعد از ايمان كافر شديد . شرط سيم : آن است كه طبع و هوى ( او ) را مانع گرويدن به زبان و گردن نهادن به ظاهر نسازد ، و به حق اعتراف كند . يعنى بعد از آنكه به دل اعتقاد كرده باشد ، به زبان نيز اقرار كند و اين مرتبه سيم است از ايمان . و كفرى كه به ازاء اين مرتبه است ، حجودى خوانند و آن ، آن است كه حق را دانسته بپوشد و انكار كند به جهت حسد و استكبار ، يا براى تعصب كبار ، پس هر چه موافق هوى و مراد او باشد يا موافق علم و اعتقاد كه از علما و شيوخ خود شنيده باشند باور كند ، و گردن نهد ، و هر آنچه موافق آنها نباشد باور نكند ، و اين صفت جهودان است كه گفتند : آنچه موافق اعتقاد ما است كه از شيوخ خود شنيده‌ايم باور مىكنيم چنانچه حق تعالى مىفرمايد در حق ايشان « وَ يَقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَ نَكْفُرُ بِبَعْضٍ وَ يُرِيدُونَ أَنْ يَتَّخِذُوا بَيْنَ ذلِكَ سَبِيلًا أُولئِكَ هُمُ الْكافِرُونَ حَقًّا » « 2 » يعنى مىخواهند كه ميان كفر و ايمان از خود راهى ديگر بنهند و بگيرند و راهى ديگر نتوان نهاد و نتوان گرفت كه يا كفر باشد و يا اسلام و هر كه به يك فرمان خدا كافر شد ، به همه كافر شد . و جاى ديگرى مىفرمايد « أَ فَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْكِتابِ وَ تَكْفُرُونَ بِبَعْضٍ فَما جَزاءُ مَنْ يَفْعَلُ ذلِكَ مِنْكُمْ إِلَّا خِزْيٌ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يُرَدُّونَ إِلى أَشَدِّ الْعَذابِ » « 3 » يعنى شما اى خوانندگان كتاب هر آنچه مطابق علم و اعتقاد

--> ( 1 ) - توبه / 66 . ( 2 ) - نساء / 150 . ( 3 ) - بقره / 85 .